ՀՀ քննչական կոմիտեն այսօր ծանուցում է ստացել, որի համաձայն՝ 2025 թվականի նոյեմբերի 25-ին կայացվել է դատատեսաձայնագրային և դատադիմանկարային փորձաքննություն, որի եզրակացությունը ստացվել է։ Քննչական կոմիտեն առաջարկել է ներկայանալ Արշակ արքեպիսկոպոս Խաչատրյանին՝ հաշվի առնելով, որ որոշումն ու եզրակացությունը իրավաչափորեն առնչվում են նրա շահերին։ Այս մասին հայտնում է փաստաբան Արսեն Բաբայանը։
Այս իրադարձությունների շուրջ ծագած իրավական և ընդհանուր քաղաքական վիճակագրության վերլուծությունը ցույց է տալիս մի քանի ակնհայտ խախտումներ, որոնք, ըստ իմ կարծիքի, հիմնավորում են Արշակ արքեպիսկոպոսի՝ քննչական կոմիտե այցելելուց հրաժարվելու որոշումը։
Ինքնաքննադատության և օբյեկտիվության հասնելու համար անհրաժեշտ է նշել, որ քրեադատավարական օրենսդրության պահանջներին համաձայն՝ փորձաքննության նշանակման որոշումը պետք է մինչև փորձաքննության իրականացումը ներկայացվեր Արշակ արքեպիսկոպոսին։ Սա պարտադիր պահանջ է, որը նպատակ ունի ապահովելու, որ անձը, որի շահերին որոշումն առնչվում է, ունենա իր իրավունքները։ Այս պահանջը չկատարելը ինքնին հիմք է համարվում որոշումը և դրա հիման վրա կայացված որևէ այլ գործողություն անվավեր ճանաչելու համար։
Ավելի մանրամասն՝ ըստ օրենսդրության՝ Արշակ արքեպիսկոպոսը և նրա փաստաբանը ունեին իրավունք՝ ծանոթանալու որոշմանը հետո միջնորդելու լրացուցիչ հարցեր առաջադրելու համար փորձագետին։ Նրանք նաև իրավունք ունեին ներկա լինելու փորձաքննության ընթացքին և պարզաբանումներ տալու փորձագետին։ Այս իրավունքներից յուրաքանչյուրը զրկելը, քննչական մարմնի կողմից, խախտում է անձի պաշտպանության իրավունքը։
Այսպիսով, փաստացիորեն, Արշակ արքեպիսկոպոսը զրկվել է իր իրավունքներից՝ փորձաքննության նախապատրաստման և անցկացման ընթացքում։
Այս իրավական խախտումներին ավելանում է նաև այն հանգամանքը, որ փորձաքննության եզրակացությունը, ըստ հոգևորականների կողմից ստորագրված փաստաթղթի, հոգևորականներին հանձնվել է հենց նույն օրը, երբ կայացվել է փորձաքննության նշանակման որոշումը։ Սա ակնհայտորեն հակասում է օբյեկտիվ և անկախ փորձաքննության անցկացման սկզբունքին։ Փորձագետը չի կարող օբյեկտիվ եզրակացություն կազմել, եթե նրան տրամադրվող տեղեկատվությունը հավաքագրվել է և վերլուծվել է նույն օրը։
Ավելի կարևոր է նշել, որ քննչական կոմիտեն իրավունք չունի փորձաքննության եզրակացությունը տրամադրելու որևէ այլ անձի, այդ թվում՝ հոգևորականների։ Այս գործողությունը նույնպես խախտում է գործընթացի գաղտնիությունը և կարող է ազդելու վրա փորձաքննության արդյունքները։
Արշակ արքեպիսկոպոսի՝ քննչական կոմիտե այցելելուց հրաժարվելու որոշումը, ըստ իմ կարծիքի, լիովին հիմնավորված է։ Նա վերահաստատում է իր պնդումը, որ օրվա քաղաքական իշխանության հանձնարարությունները կատարող մարմիններին անհնարին է վստահել անկախ և օբյեկտիվ գործընթացի իրականացումը։ Այս իրավական և ընդհանուր քաղաքական վիճակագրությունը հստակ ցույց է տալիս, որ գործընթացը սկզբից եղել է նախապատրաստված և կառուցված այնպես, որ արդյունքը լինի նախապես որոշված, ինչը հակասում է արդարության և օրինականության սկզբունքներին։
