ՀՀ պետական բյուջեի կատարման վերլուծությունը ցույց է տալիս, որ 2025 թվականի առաջին 9 ամիսների ընթացքում տնտեսական աճը, թեև բարձր է, բայց ունի խորը կառուցվածքային խնդիրներ։

Տնտեսական աճի կառուցվածքային խնդիրներ

Արձանագրվել է 6%-ի իրական ՀՆԱ աճ, որը հիմնականում պայմանավորված է ծառայությունների և շինարարության ոլորտների զարգացմամբ։ Սակայն, հակառակը, արդյունաբերության ոլորտում գրանցվել է անկում, որը պայմանավորված է հատկապես մշակող արդյունաբերության զգալի թուլացմամբ։

Արտաքին ապրանքաշրջանառության անկումը նույնպես զգալի է՝ 39.3%-ով։ Արտահանման և ներմուծման միջև անհավասարության պատճառով արտաքին առևտրի բացասական հաշվեկշիռը վատթարացել է 19.2%-ով։ Արտահանումը դոլարային արտահայտությամբ նվազել է 46.8%-ով, իսկ ներմուծումը՝ 33.4%-ով։

Այսպիսով, տնտեսական աճը չի բաշխվում հավասարաչափ։ Իրական աշխատավարձի աճը (1.9%) զգալիորեն ցածր է իրական ՀՆԱ-ի աճի համեմատ, ինչը վկայում է աճի ներառականության բացակայության մասին։ Բարձր մնում է նաև աղքատության մակարդակը, իսկ սպառողական և հիպոթեքային վարկերի ծավալների զգալի աճը (համապատասխանաբար 31.1% և 30.6%) հակադրվում է բնակչության եկամուտների աճի ցածր ցուցանիշների հետ։

Պետական բյուջեի կատարում

ՀՀ պետական բյուջեն 2025թ. 9 ամիսների ընթացքում ունեցել է 2,126 մլրդ դրամ եկամուտ։ Թեև հարկային եկամուտների և պետական տուրքերի գծով հաջողվել է կատարել պլանը, պաշտոնական դրամաշնորհների մասով առկա է ծանր թերակատարում։

Ավելի զգալի է թերակատարումը ծախսերի կողմից։ Ընդհանուր ծախսերը կազմել են 2,205 մլրդ դրամ, ինչը 14.3% կամ 366.6 մլրդ դրամով ցածր է ճշտված պլանից։ Թերակատարվել են և՛ ընթացիկ, և՛ կապիտալ ծախսերը։

Կապիտալ ծախսերի թերակատարումը (2.7 անգամ ավելի մեծ) քան ընթացիկ ծախսերինը, ցույց է տալիս, որ պետությունը չի կարողանում ներդրումներ կատարել տնտեսության աճի պոտենցիալը բարձրացնելու նպատակով։ Այս թերակատարումը հիմնականում պայմանավորված է «ՀՀ պաշտպանության ապահովում», «Հանրակրթական և նախադպրոցական հաստատությունների հիմնում, կառուցում, բարելավում» և «Ճանապարհային ցանցի բարելավում» ծրագրերի կատարման ցածր արդյունավետությամբ։

Ծրագրերի կատարման վերլուծություն

Պաշտպանության ապահովում ծրագիր: Թերակատարումը կազմել է 15.0% կամ 81.8 մլրդ դրամ։ Ծախսերի մեծ մասը (65.2%) ուղղվել է շենքային պայմանների բարելավմանը, իսկ ռազմական կարիքների բավարարմանը՝ ընդամենը 34.7%։
ԿԳՄՍ նախարարության ծրագիր: Թերակատարումը կազմել է 33.6% կամ 27.8 մլրդ դրամ։ Ընդամենը 59 դպրոցում են ավարտվել աշխատանքները, ինչը հակադրվում է 300 դպրոցի և 500 մանկապարտեզի կառուցման, վերակառուցման և հիմնանորոգման նպատակին։
Այլ կարևոր ծրագրեր: Թերակատարումներ են արձանագրվել նաև «Ռազմարդյունաբերության համալիրի զարգացում» (95.6%), «Զբոսաշրջության զարգացում» (83.4%), «Թվային փոխակերպման գործընթացի իրականացում» (79.4%), «Ներդրումների և արտահանման խթանում» (64.3%), «Քաղաքային զարգացում» (62.4%) և «Գյուղատնտեսության խթանում» (35.7%) ծրագրերի գծով։

Պետական պարտքի աճ

2025թ. սեպտեմբերի 30-ի դրությամբ ՀՀ պետական պարտքը կազմել է 5,433.5 մլրդ դրամ։ Այս ցուցանիշը ներկայիս կառավարող քաղաքական ուժի իշխանավարման ընթացքում ավելի քան կրկնակի աճել է և շարունակում է աճել։